Τι μάθαμε
Πρώτο. Οι νέοι είναι πιο θετικοί από τις μεγαλύτερες γενιές σε όλες τις επιλογές ιδιωτικής εκπαίδευσης, όχι μόνο στα πανεπιστήμια. Gen-Z έναντι Baby Boomers: ιδιωτικά ΙΕΚ 21,0% έναντι 6,5%, κολλέγια 18,3% έναντι 6,5%, ιδιωτικά πανεπιστήμια 24,8% έναντι 16,6%. Στα δημόσια ΑΕΙ η σχέση αντιστρέφεται — 59,9% έναντι 85,8%.
Δεύτερο. Για τους νέους η φοίτηση σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο είναι μια επιλογή περισσότερο κανονικοποιημένη και αποδραματοποιημένη. Κρίνεται με πρακτικά κριτήρια — οι καλύτερες υποδομές συγκεντρώνουν 46,3% και το ευκολότερο πτυχίο 23,8%. Το φορτισμένο επιχείρημα των καταλήψεων, το κύριο για τους Baby Boomers με 36,5%, στη Gen-Z μένει στο 11,7%.
Τρίτο. Για τα αριστερά ακροατήρια ο ιδεολογικός άξονας παραμένει ενεργός και φωτίζει αρνητικά τον θεσμό. Η αξιοπιστία μένει στο 8,8% έναντι 25,2% στη Δεξιά, η κατηγορηματική άρνηση φτάνει το 31,1% έναντι 12,5%, και το επιχείρημα των καταλήψεων —που αλλού λειτουργεί υπέρ— χρησιμοποιείται μόλις από το 15,1%.
Τέταρτο. Η ανάκληση των αδειών έπληξε τον θεσμό, αλλά μετριασμένα: από τους τρεις δείκτες που παρακολουθούμε και στα τρία κύματα (αξιοπιστία, ποιότητα, απορρόφηση στην αγορά εργασίας) μετακινήθηκε μόνο η αξιοπιστία. Το ενδιαφέρον δεν είναι το μέγεθος της υποχώρησης αλλά η κατεύθυνσή της — δεν αφορά όλους το ίδιο.
Η ζημιά συγκεντρώθηκε σε όσους βρίσκονται έξω από το λειτουργικό κοινό-στόχο: εκτός Αθήνας −9,0 μονάδες, μικρά αστικά κέντρα −11,7, κατώτερα στρώματα −13,9. Πολιτικά συγκεντρώθηκε στο Κέντρο, με −12,9. Η Gen-Z και η Αθήνα δεν υποχώρησαν καθόλου. Η Δεξιά υποχώρησε κι αυτή, κατά 9,2 μονάδες· παρόλα αυτά εξακολουθεί να είναι το προνομιακό ακροατήριο για τον θεσμό, στο 25,2%. Η Αριστερά ήταν ήδη στο κατώτατο σημείο και δεν είχε πού να μετακινηθεί.
Και μια προεκλογική ανάγνωση. Η στάση απέναντι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια συμβαδίζει με την ψήφο, και όχι απλώς επειδή δεξιοί και αριστεροί διαφέρουν έτσι κι αλλιώς: με σταθερό τον πολιτικό χώρο, όσοι τα θεωρούν αξιόπιστα δίνουν στη ΝΔ αισθητά υψηλότερη πιθανότητα ψήφου. Η σύνδεση είναι ισχυρότερη στο Κέντρο, υπαρκτή μεν αλλά ασθενέστερη στη Δεξιά.
Αν λοιπόν το ζήτημα αξιοποιηθεί προεκλογικά από τα κόμματα της Αριστεράς, το πιθανό κόστος για τη ΝΔ αφορά κυρίως τα κεντρώα προς διεκδίκηση ακροατήρια και δευτερευόντως τους ίδιους τους ψηφοφόρους της.
Πρώτο μέροςΤι εμπιστεύονται οι νέοι
Ρωτήσαμε τους Έλληνες ποιες επιλογές σπουδών μετά το Λύκειο θεωρούν αξιόπιστες. Η απάντηση των εικοσάρηδων δεν μοιάζει με καμία άλλη γενιά — και δεν είναι αυτή που θα περίμενε κανείς από μια συζήτηση που εδώ και δύο χρόνια γίνεται γύρω από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Κάθε διαδρομή που πιστοποιεί το κράτος έχει μικρότερη απήχηση στη Gen-Z απ' ό,τι στους Baby Boomers. Τα δημόσια ΑΕΙ κατά 26 μονάδες, οι στρατιωτικές σχολές κατά 19, τα δημόσια ΙΕΚ κατά 14, οι επαγγελματικές σχολές κατά 17. Κάθε ιδιωτική διαδρομή πάει αντίστροφα.
Το ενδιαφέρον είναι πού πηγαίνει το κέρδος. Πηγαίνει περισσότερο στα ιδιωτικά ΙΕΚ και στα κολλέγια: σύντομες, φθηνότερες διαδρομές που δεν οδηγούν σε πανεπιστημιακό τίτλο. Και τα δύο λειτουργούν στην Ελλάδα εδώ και δεκαετίες. Δεν πρόκειται δηλαδή για ενθουσιασμό απέναντι σε κάτι καινούριο, αλλά για αποτίμηση διαδρομών που οι νέοι έχουν δει να λειτουργούν.
Στα ιδιωτικά πανεπιστήμια το γενεακό προβάδισμα υπάρχει αλλά είναι μικρότερο, και εμφανίζεται μόνο στο τελευταίο κύμα: τον Φεβρουάριο η Gen-Z ήταν στο 20,4% και οι Baby Boomers στο 21,9%. Είναι δηλαδή η πιο πρόσφατη και η πιο εύθραυστη από τις τρεις ιδιωτικές διαδρομές.
Η κατεύθυνση δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Οι Yossi Shavit και Walter Müller (From School to Work, 1998) έδειξαν συγκριτικά ότι οι επαγγελματικοί τίτλοι λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας στην είσοδο στην αγορά εργασίας, μειώνοντας τον κίνδυνο ανεργίας των νέων σε σχέση με τους γενικούς τίτλους. Η Ελλάδα ήταν πάντα στον αντίποδα αυτού του μοντέλου· τα δεδομένα δείχνουν μια γενιά που κινείται προς τα εκεί.
Η συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν έχει μόνο δημογραφική διάσταση αλλά και πολιτική.
Δεξιά και Αριστερά δεν διαφωνούν απλώς για την αξιοπιστία· βλέπουν διαφορετικό ίδρυμα. Η απόσταση είναι 32 μονάδες στην ποιότητα, 24 στην ελκυστικότητα, 19 στην κατηγορηματική άρνηση και 16 στην αξιοπιστία. Σε αυτό το φορτισμένο πλαίσιο εντάσσεται η γνώμη των νέων.
Δεύτερο μέροςΤρία κύματα, και οι νέοι μέσα τους
Στα ίδια τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, η γνώμη των νέων είναι το πιο σταθερό μέγεθος ολόκληρης της χρονοσειράς.
Τέσσερις στους δέκα της Gen-Z θεωρούν την ποιότητα καλύτερη, και το ποσοστό είναι σήμερα ακριβώς εκεί που ήταν έντεκα μήνες πριν. Οι Baby Boomers κινούνται χαμηλότερα και λιγότερο σταθερά, ανάμεσα στο 28,6% και το 35,6%. Αυτό που άλλαξε δεν είναι η γνώμη — είναι ο λόγος.
Οι καλύτερες υποδομές ανεβαίνουν από 31,2% σε 46,3%, και το ευκολότερο πτυχίο σχεδόν διπλασιάζεται, από 13,3% σε 23,8%. Η ευκολότερη εισαγωγή κάνει την αντίθετη διαδρομή: τον Οκτώβριο ήταν σχεδόν ισοδύναμη με τις υποδομές, στο 30,0%, και τώρα βρίσκεται στο 21,2%. Δηλαδή ο λόγος που αφορά το πώς μπαίνεις υποχωρεί, και ανεβαίνουν οι λόγοι που αφορούν το τι βρίσκεις μέσα και το πώς βγαίνεις.
Το επιχείρημα των καταλήψεων μένει στο 11,7% — στη Gen-Z δεν ξεπέρασε ποτέ το 13,3% σε κανένα κύμα, ενώ στο σύνολο του πληθυσμού φτάνει το 26,3% και στους Baby Boomers το 36,5%.
Τρίτο μέροςΤο χρονολόγιο και οι ακυρώσεις των αδειών
Θεσπίζεται το πλαίσιο λειτουργίας μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων.
Αδειοδοτούνται τα πρώτα ιδρύματα για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026.
N=1.000, έναν μήνα μετά την έναρξη λειτουργίας.
Απόφαση 1918/2025: ο νόμος κρίνεται συμβατός με το Σύνταγμα.
N=1.003, στο τέλος του πρώτου εξαμήνου.
Υπογράφονται άδειες για επτά ΝΠΠΕ για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 — τέσσερα νέα παραρτήματα και τρία που επαναξιολογήθηκαν.
Το ΣτΕ ακυρώνει άδειες και πιστοποιήσεις τριών παραρτημάτων για διαδικαστικές πλημμέλειες, επιβεβαιώνοντας ότι ο θεσμός δεν προσκρούει στο Σύνταγμα.
Μετά την επανάληψη της διοικητικής διαδικασίας, το υπουργείο χορηγεί εκ νέου άδειες σε δύο από τα τρία ιδρύματα.
N=500, λίγες μέρες μετά.
Μετά τον Αύγουστο μετακινήθηκε ένας μόνο δείκτης: πόσοι κατατάσσουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ανάμεσα στις πιο αξιόπιστες επιλογές σπουδών, από 22,9% σε 17,4%. Η ερώτηση αυτή είναι συγκριτική — ζητά μέχρι τρεις διαδρομές από επτά.
Και δεν υποχώρησε παντού το ίδιο. Το κοινό-στόχος έμεινε ανέπαφο: η Gen-Z ανέβηκε 4,4 μονάδες και η Αθήνα 2,0. Υποχώρησαν οι υπόλοιποι — εκτός Αθήνας από 23,2% σε 14,2%, στα κατώτερα στρώματα από 24,3% σε 10,4%, η μεγαλύτερη πτώση της ανάλυσης.
Η γραμμή που τους χωρίζει είναι η απόσταση από την ίδια την επιλογή: στην Αθήνα λειτουργούν τα ιδρύματα, στην ηλικία της Gen-Z παίρνονται οι αποφάσεις για σπουδές, στα ανώτερα στρώματα υπάρχει η δυνατότητα για δίδακτρα. Όσο πιο μακριά βρίσκεται κανείς και από τα τρία, τόσο πιο εύθραυστη η αξιοπιστία — και τόσο πιο εύκολα αποδομείται.
Κατά πολιτικό χώρο, το κεντρώο κοινό είναι αυτό που αποδίδει το μεγαλύτερο πλήγμα αξιοπιστίας στα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Και οι τρεις χώροι υποχωρούν, αλλά το Κέντρο χάνει τις περισσότερες μονάδες — 12,9 — και είναι ο μόνος χώρος όπου η πτώση περνά το κατώφλι της στατιστικής σημαντικότητας. Αλλάζει και γειτονιά: τον Φεβρουάριο απείχε 7,5 μονάδες από τη Δεξιά και 14,5 από την Αριστερά· τον Σεπτέμβριο απέχει 5,3 από την Αριστερά και 11,2 από τη Δεξιά.
Σχετικά με την έρευνα
Η qed social and market research είναι εταιρεία κοινωνικής και εμπορικής έρευνας. Το People of Greece είναι το κοινωνικό της παρατηρητήριο. Τα ευρήματα προέρχονται από τρεις πανελλαδικές online έρευνες σε ενήλικο πληθυσμό (18+): πεδίο 3-6/10/2025 (n=1.000), 27/2-3/3/2026 (n=1.003) και 3-5/9/2026 (n=500). Οι συγκρίσεις αξιοπιστίας γίνονται Φεβρουάριος → Σεπτέμβριος 2026, γιατί στο κύμα του Οκτωβρίου η ίδια μπαταρία κατέγραψε συστηματικά λιγότερες επιλογές ανά ερωτώμενο και τα επίπεδα δεν συγκρίνονται. Το κύμα του Σεπτεμβρίου έχει δείγμα 500 και οι υποομάδες του δίνουν ευρύτερα διαστήματα εμπιστοσύνης — οι μικρές βάσεις σημειώνονται στις λεζάντες και τα μεγέθη τους είναι ενδεικτικά. Όλα τα ποσοστά αφορούν σταθμισμένα δεδομένα· αθροίσματα διαφορετικά του 100% οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις ή σε πολλαπλές απαντήσεις.